Diğer pekmez çeşitleri tatlılıkları ve sofra kültüründeki yerleri ile bilinirken, Andız Pekmezi (bazı yörelerde ardıç olarak da bilinir) bir lezzet aracı değil, tamamen doğal bir ilaçtır. Yüksek rakımlı çam ormanlarında yetişen andız ağacının minik kozalaklarının ezilip uzun süre kaynatılmasıyla elde edilen bu pekmez, kekremsi, acımtırak ve keskin çam kokusuyla diğer tüm pekmezlerden ayrılır. Gelin, Anadolu tıbbında yüzlerce yıldır neden "kara şifa" olarak adlandırıldığını inceleyelim.
1. Andız Pekmezi Neye İyi Gelir?
Andız kozalakları, reçineli yapısı sayesinde çok güçlü uçucu yağlar (esansiyel yağlar) ve antioksidan flavonoidler içerir. Bu reçineli yapı pekmeze dönüştüğünde vücutta şu mucizeleri gerçekleştirir:
- İnatçı Öksürük ve Bronşit: Andız pekmezi, boğazdaki mukozayı onarır ve akciğerlerde biriken iltihaplı balgamın sökülmesini sağlar. Kış aylarında haftalarca geçmeyen kuru veya balgamlı öksürük krizlerini birkaç gün içinde bıçak gibi kesmesiyle ünlüdür.
- Kan Temizleyici (Detoksifikasyon): Karaciğer fonksiyonlarını destekleyerek kanı toksinlerden arındırır. Vücuttaki zararlı maddelerin ter ve idrar yoluyla atılmasını hızlandırır.
- Cilt Hastalıkları: Kanı temizleme özelliği sayesinde, egzama, sedef veya inatçı sivilceler gibi cilt problemlerinin tedavisinde içeriden dışarıya doğru destekleyici bir fitoterapi ürünüdür.
- Bağırsak Parazitleri: Acımtırak ve keskin aroması, bağırsak kurtları ve parazitleri (kıl kurdu vb.) için düşman bir ortam yaratır. Özellikle çocuklarda parazit dökücü olarak geleneksel bir yöntemdir.
Mide Rahatsızlığı Olanlar Dikkat!
Andız pekmezi son derece "keskin" ve asidik yapıda bir pekmezdir. Ülser, şiddetli gastrit veya reflü hastalarının bu pekmezi aç karnına sek olarak yutması midede yanma yapabilir. Bu tip rahatsızlıkları olan kişilerin andız pekmezini 1 bardak ılık suya karıştırarak (şerbet halinde) veya tok karnına tüketmesi tavsiye edilir.
2. Andız Pekmezi Nasıl Tüketilmeli? (Kullanım Dozu)
Andız pekmezini bir kaseye döküp ekmek banarak yiyemezsiniz; hem tadı buna müsaade etmez hem de farmakolojik gücü buna uygun değildir. O bir şuruptur.
- Yetişkinlerde Öksürük Krizi Sırasında: Sabah ve akşam 1'er tatlı kaşığı yutulmalıdır. Boğazdan akıp giderken tahriş olan bölgeleri bir film şeridi gibi kaplayacaktır.
- Koruyucu (Bağışıklık) Amacıyla: Kış aylarında günde sadece 1 çay kaşığı tüketmek, hastalıklara karşı kalkan oluşturmak için yeterlidir.
- Çocuklarda (4 yaş ve üzeri): Günde 1 çay kaşığı, sade olarak içilemiyorsa çok az miktarda ılık suyla inceltilerek verilmelidir. Dikkat: Ağır aroması sebebiyle bebeklere (0-2 yaş) verilmesi önerilmez.
3. Üretim Sürecinin Zorluğu ve Gerçek Andız
Andız pekmezi yapmak, diğer pekmezlere göre çok zahmetlidir. Sonbaharda toplanan kozalaklar günlerce kurutulur, ardından tokmaklarla kırılarak büyük kazanlarda suya basılır. Suyun içinde günlerce bekleyerek reçinesini suya salar. Bu acı su süzüldükten sonra koyu bir pekmez olana dek dikkatlice kaynatılır (veya günümüzde vakumlanır).
Sahtesini Nasıl Anlarız? Gerçek andız pekmezi tatlı değildir. Eğer aldığınız andız pekmezi ağzınızda üzüm pekmezi gibi tatlı bir his bırakıyorsa, o sadece andız esansı katılmış glikoz şurubudur. Gerçek andız, yuttuğunuzda genzinizde hafif bir yanma, çam reçinesi tadı ve belirgin bir burukluk/acılık bırakmalıdır.
Evinizde, özellikle kış aylarında bir eczane dolabı varsa, o dolabın en nadide parçası organik bir andız pekmezi olmalıdır. Boğaz pastillerinden ve kimyasal şuruplardan çok daha fazlasını tamamen doğal yollarla sunan bu "kara şifa", Anadolu dağlarının en büyük mucizesidir.